Przebarwienia skórne: rodzaje, przyczyny i sposoby usuwania

W tym artykule wyjaśniamy, czym są przebarwienia skórne, jakie są ich rodzaje i jak się je usuwa. Przebarwienia skórne to miejsca, w których melanocyty wytwarzają więcej barwnika albo barwnik gromadzi się w skórze, przez co powstają brązowe, brunatne lub szare plamy ciemniejsze od otoczenia. Najczęstsze przyczyny to promieniowanie UV, zmiany hormonalne, stany zapalne skóry i leki światłouczulające. Przebarwienia rozjaśnia się peelingami, laserem i preparatami hamującymi produkcję melaniny, a bez codziennej ochrony przed słońcem wracają. Tekst jest dla osób z przebarwieniami i dla gabinetów, które dobierają zabiegi.

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie są rodzaje przebarwień skóry i skąd się biorą,
• czym są przebarwienia pozapalne i jak je usunąć,
• jakie zabiegi w gabinecie rozjaśniają przebarwienia,
• kiedy plamę powinien ocenić dermatolog.

Lasery do zabiegów na przebarwienia znajdziesz w kategorii lasery kosmetyczne do gabinetu. Zabiegi na ślady i blizny potrądzikowe opisujemy w artykule o tym, jak usunąć ślady po trądziku.

Rodzaje przebarwień

Duże brązowe plamy na skórze, które pojawiają się w dorosłym życiu, to najczęściej plamy posłoneczne lub ostuda. Plamy wrodzone i znamiona nie są przebarwieniami w znaczeniu kosmetycznym i ocenia je dermatolog. Rodzaj przebarwienia i jego głębokość pomaga ocenić lampa Wooda, o której piszemy w artykule o tym, co warto wiedzieć o lampie Wooda.

Leki światłoczułe i kosmetyki

Leki światłoczułe, czyli światłouczulające, zwiększają wrażliwość skóry na UV i mogą wywołać przebarwienia po krótkiej ekspozycji na słońce. Należą do nich niektóre antybiotyki, leki moczopędne, przeciwzapalne, przeciwtrądzikowe retinoidy i leki psychiatryczne, a także zioła, na przykład dziurawiec. Podobnie działają olejki eteryczne z cytrusów w perfumach. Informację o działaniu światłouczulającym zawiera ulotka leku.

Przebarwienia pozapalne

Przebarwienia pozapalne powstają, gdy stan zapalny pobudza melanocyty do produkcji barwnika. Pojawiają się po trądziku, wyciskaniu zmian, oparzeniach, ranach, depilacji i zbyt agresywnych zabiegach. Przebarwienia pozapalne na twarzy są najczęstsze u osób z trądzikiem, a przebarwienia pozapalne na nogach często po goleniu, depilacji, ukąszeniach i otarciach. Częściej występują u osób o ciemniejszej karnacji. Przebarwienia pozapalne zwykle bledną same w ciągu kilku miesięcy, a ochrona przeciwsłoneczna i unikanie podrażnień przyspieszają ten proces.

Przebarwienia pozapalne: jak usunąć?

Najpierw wycisza się stan zapalny, bo nowe zmiany zapalne tworzą nowe plamy. Potem stosuje się preparaty z kwasem azelainowym, niacynamidem, witaminą C lub retinoidami oraz łagodne peelingi. Przy przebarwieniach utrzymujących się dłużej pomagają zabiegi laserowe o niskiej energii. Zbyt silne zabiegi mogą wywołać nowy stan zapalny i pogłębić przebarwienie, dlatego dobiera się je ostrożnie. Utrzymujące się zaczerwienienie policzków i nosa to zwykle nie przebarwienie, lecz objaw naczyniowy, opisany w artykule o objawach i przyczynach trądziku różowatego.

Zabiegi na przebarwienia w gabinecie

Peelingi chemiczne z kwasem migdałowym, glikolowym, azelainowym lub trójchlorooctowym złuszczają naskórek z barwnikiem i rozjaśniają przebarwienia powierzchowne, zwykle w serii. Lasery frakcyjne nieablacyjne tworzą mikrokanały i przyspieszają odnowę skóry. Światło IPL i lasery Q-switch działają na barwnik w plamach posłonecznych.

Mezoterapia z substancjami rozjaśniającymi wspiera terapię, ale sama nie usuwa głębokich plam. Przy ostudzie zabiegi dobiera się ostrożnie, bo zbyt silne działanie cieplne może ją nasilić. Mechanizm laserów frakcyjnych opisujemy w artykule o laserze frakcyjnym do zabiegów odmładzających.

Laser tulowy

Przykładem lasera frakcyjnego do pracy z przebarwieniami jest laser tulowy o długości fali 1927 nm i mocy 15 W. Energię lasera pochłania woda w powierzchniowych warstwach skóry, co wywołuje kontrolowane mikrouszkodzenia i odnowę naskórka. Urządzenie ma wiązkę o średnicy 200 µm lub 350 µm, zakres skanowania od 1×1 mm do 20×20 mm i regulowaną odległość punktów 0,1–2 mm. Producent podaje zastosowanie przy przebarwieniach posłonecznych i hormonalnych oraz krótki okres rekonwalescencji.

Odbarwienia

Odbarwienia to plamy jaśniejsze od otoczenia, w których skóra wytwarza mniej melaniny lub nie wytwarza jej wcale. Mogą być pozapalne, na przykład po oparzeniu lub zbyt silnym zabiegu, albo wynikać z chorób, takich jak bielactwo czy łupież pstry. Odbarwień nie leczy się zabiegami rozjaśniającymi, a ich przyczynę ustala dermatolog.

Profilaktyka i pielęgnacja

Codzienny krem z filtrem SPF 50, stosowany także zimą i w pochmurne dni, jest podstawą zapobiegania przebarwieniom i warunkiem trwałości efektów zabiegów. Kapelusz i unikanie słońca w południe dodatkowo chronią skórę. Zmian trądzikowych się nie wyciska. Po zabiegach złuszczających skórę nawilża się i chroni przed słońcem, a zabiegi laserowe i peelingi wykonuje się zwykle jesienią i zimą.

Kiedy do dermatologa?

Plamę powinien ocenić dermatolog, gdy jest nowa, szybko rośnie, ma nieregularny kształt lub kilka kolorów, krwawi albo swędzi. Do lekarza warto zgłosić się też przy rozległych przebarwieniach bez wyraźnej przyczyny, które mogą mieć tło hormonalne lub wynikać z chorób wewnętrznych.

Podsumowanie

Przebarwienia skórne to plamy z nadmiarem melaniny, wywołane głównie przez UV, hormony, stany zapalne i leki światłouczulające. Rozjaśnia się je peelingami, laserami frakcyjnymi, IPL i preparatami hamującymi produkcję barwnika, zawsze z ochroną przeciwsłoneczną. Nowe lub zmieniające się plamy ocenia dermatolog.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nowe lub zmieniające się plamy na skórze skonsultuj z dermatologiem.

FAQ: najczęstsze pytania

Jakie są rodzaje przebarwień?

Plamy posłoneczne, piegi, ostuda, przebarwienia pozapalne, polekowe i plamy wrodzone.

Czy przebarwienia pozapalne znikają same?

Często bledną w ciągu kilku miesięcy, szybciej przy ochronie przed słońcem i bez nowych stanów zapalnych.

Jaki zabieg rozjaśnia przebarwienia?

Peelingi chemiczne, lasery frakcyjne, IPL i lasery Q-switch, dobrane do rodzaju i głębokości przebarwienia.

Czy przebarwienia mogą wrócić po zabiegu?

Tak, zwłaszcza ostuda i plamy posłoneczne, jeśli skóra nie jest chroniona filtrem SPF.

Czym różni się przebarwienie skóry od odbarwienia?

Przebarwienie jest ciemniejsze od otoczenia, a odbarwienie jaśniejsze, bo skóra wytwarza w nim mniej barwnika.