Autoklaw medyczny: budowa, rodzaje i zastosowanie w medycynie

logo medika
Medika
8/1/2022
•
4
min
logo medikaAutoklaw medyczny: budowa, rodzaje i zastosowanie w medycynie

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest autoklaw medyczny, jak jest zbudowany i gdzie się go stosuje. Autoklaw medyczny, inaczej sterylizator parowy, to szczelna komora, w której para wodna pod ciśnieniem osiąga zwykle 121–134°C i niszczy wszystkie drobnoustroje. Sterylizuje się w nim narzędzia, opatrunki i materiały wielorazowe. Stosuje się go w szpitalach, przychodniach, gabinetach stomatologicznych, laboratoriach oraz w gabinetach kosmetycznych, podologicznych i tatuażu. Tekst jest dla osób, które chcą zrozumieć, czym jest to urządzenie, i dla gabinetów, które przygotowują procedurę higieny.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • autoklaw do czego służy i jak nazywa się go inaczej,
  • jaka jest budowa autoklawu,
  • jakie są rodzaje autoklawów,
  • czym różni się sterylizator gorącym powietrzem a autoklaw.

Akcesoria do urządzeń Medika znajdziesz w kategorii akcesoria Medika. Medika nie sprzedaje autoklawów ani sterylizatorów, dlatego tekst ma charakter informacyjny. Metody sterylizacji w gabinecie opisujemy w artykule o sterylizatorach do narzędzi kosmetycznych.

Autoklaw do czego służy?

Autoklaw służy do sterylizacji, czyli zniszczenia wszystkich form drobnoustrojów, także zarodników bakterii, na przedmiotach wielorazowego użytku. W medycynie sterylizuje się w nim narzędzia chirurgiczne i stomatologiczne, opatrunki, bieliznę operacyjną i szkło laboratoryjne, a w laboratoriach także odpady zakaźne i podłoża do hodowli drobnoustrojów. Poza medycyną autoklawy ciśnieniowe stosuje się w przemyśle, na przykład do utwardzania materiałów kompozytowych i obróbki żywności, ale mają one inną budowę i przeznaczenie. Proces kontroli i środki przygotowania narzędzi opisujemy w artykule o dekontaminacji w placówkach i gabinetach.

Budowa autoklawu

ElementRola
Komora sterylizacyjnaszczelna, odporna na ciśnienie, mieści ładunek
Wytwornica pary lub zbiornik wodywytwarza parę z wody demineralizowanej lub destylowanej
Pompa próżniowausuwa powietrze z komory i pakietów przed sterylizacją oraz osusza ładunek
Drzwi z uszczelką i blokadązapobiegają otwarciu komory pod ciśnieniem
Sterownik i czujnikikontrolują temperaturę, ciśnienie i czas, zapisują parametry
Zawory bezpieczeństwachronią przed nadmiernym ciśnieniem

Cykl obejmuje usunięcie powietrza, nagrzewanie, właściwą sterylizację w zadanej temperaturze, zrzut ciśnienia i suszenie. Szczegóły działania i programów opisujemy w artykule o zastosowaniach autoklawu.

Rodzaje autoklawów

Autoklawy dzieli się według wielkości, sposobu załadunku i klasy. Małe autoklawy stołowe o pojemności kilku do kilkunastu litrów stosuje się w gabinetach stomatologicznych, kosmetycznych i podologicznych, a duże autoklawy szpitalne i laboratoryjne mają komory o pojemności setek litrów. Według klasy rozróżnia się urządzenia B, które sterylizują narzędzia lite, z wnękami i porowate, w pakietach i bez. Urządzenia S są przeznaczone do ładunków określonych przez producenta, a urządzenia N tylko do narzędzi litych niepakietowanych.

Autoklaw ciśnieniowy z wstępną próżnią frakcjonowaną jest dziś standardem w placówkach medycznych. Wielokrotne usuwanie powietrza i wpuszczanie pary pozwala parze dotrzeć do wnętrza pakietów i narzędzi z wąskimi kanałami.

Autoklaw a sterylizator różnica w praktyce

Nazwa sterylizator jest szersza i obejmuje urządzenia działające różnymi metodami, na przykład parą, suchym gorącym powietrzem, tlenkiem etylenu lub plazmą. Autoklaw to sterylizator parowy, w którym czynnikiem sterylizującym jest para wodna pod ciśnieniem. Lampy UV-C i sterylizatory kulkowe, choć często nazywane sterylizatorami, nie zapewniają pełnej sterylizacji narzędzi.

Sterylizator gorącym powietrzem a autoklaw

CechaAutoklawSterylizator na suche gorące powietrze
Czynnikpara wodna pod ciśnieniemgorące powietrze
Temperaturazwykle 121–134°Czwykle 160–180°C
Czas cyklukrótszydłuższy
Materiałymetal, tekstylia, część tworzywmetal i szkło, niszczy tworzywa i tekstylia

Para przekazuje ciepło szybciej niż suche powietrze, dlatego autoklaw sterylizuje w niższej temperaturze i krócej. Z tego powodu sterylizatory na gorące powietrze są dziś rzadziej stosowane. Wciąż sprawdzają się przy niektórych narzędziach metalowych i szkle, które nie mogą mieć kontaktu z wilgocią. Wysoka temperatura skraca jednak żywotność ostrzy i niszczy większość tworzyw, a pakiety papierowe mogą się przypalać.

Bezpieczeństwo i kontrola procesu

Skuteczność sterylizacji potwierdza się kilkoma rodzajami kontroli. Wskaźniki chemiczne na pakietach zmieniają kolor, gdy pakiet przeszedł przez proces. Testy fizyczne sprawdzają szczelność komory i penetrację pary, a okresowe testy biologiczne z zarodnikami bakterii potwierdzają, że urządzenie rzeczywiście niszczy drobnoustroje. Urządzenie wymaga też regularnych przeglądów technicznych, bo pracuje pod ciśnieniem. Obsługa powinna znać zasady załadunku, bo przepełniona komora utrudnia dotarcie pary do narzędzi.

Na przykład autoklaw w gabinecie

W gabinecie kosmetycznym przykładem użycia jest sterylizacja cążek do skórek, dłut i frezów w pakietach po każdym kliencie. Narzędzia najpierw myje się i dezynfekuje, potem pakuje, sterylizuje w programie 134°C i przechowuje w zamkniętych pakietach. Wyniki wskaźników i parametry cyklu zapisuje się w dokumentacji, której może wymagać kontrola sanepidu. Takie samo podejście stosuje się w gabinetach stomatologicznych, podologicznych i tatuażu, gdzie narzędzia również przerywają ciągłość skóry.

Podsumowanie

Autoklaw medyczny to sterylizator parowy, który niszczy wszystkie drobnoustroje parą pod ciśnieniem w temperaturze 121–134°C. Składa się z komory, wytwornicy pary, pompy próżniowej, sterownika i zabezpieczeń. Stosuje się go w medycynie, laboratoriach i gabinetach, a od sterylizatora na gorące powietrze różni się niższą temperaturą i krótszym cyklem.

Artykuł ma charakter informacyjny. Wymagania sanitarne dla gabinetu potwierdź w lokalnej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

FAQ: najczęstsze pytania

Jak nazywa się autoklaw inaczej?

Sterylizator parowy.

Do czego służy autoklaw medyczny?

Do sterylizacji narzędzi, opatrunków i materiałów wielorazowego użytku parą wodną pod ciśnieniem.

Jakie są rodzaje autoklawów?

Małe stołowe i duże szpitalne, a według klasy urządzenia B, S i N.

Sterylizator gorącym powietrzem a autoklaw: co wybrać?

Działa parą w niższej temperaturze i krócej, a sterylizator na gorące powietrze wymaga wyższej temperatury.

Czy Medika sprzedaje autoklawy?

Nie, Medika oferuje urządzenia kosmetyczne i akcesoria do nich.

tagi: